این قوانین با جلوگیری از بروز اشتباهات و شفاف سازی خواسته‌های طرفین معامله باعث تسریع و روان‌سازی امور تجارت بین‌الملل شده و باعث کاهش ریسک تحمیلی به خریداران و فروشندگان می‌شود.
امروزه اصطلاح اینکوترمز در امور فروش بسیار فراگیر شده است، و درحال حاضر مجموعه‌ای از 11 قانون بین‌المللی در شناخت مسئولیت‌های خریدار و فروشنده تعریف شده است. به طور کلی اینکوترمز مشخص می‌کند که چه کسی مسئول پرداخت هزینه و مدیریت حمل و نقل، بیمه، مدارک، ترخیص از گمرک و باقی امور لجستیکی می‌باشد.
نگاهی کلی بر اینکوترمز 2020
این قوانین توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تعریف می‌شوند و اهمیت آنها در شفاف‌سازی و تعیین طرف مسئول(خریدار و یا فروشنده) در قبال مخارج و خطرهای احتمالی در مبادلات بین‌المللی می‌باشد. از این رو آشنایی با این عبارت بسیار پراهمیت بوده.
اینکوترمزهای 2020 به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند. از 11 قانون اشاره شده 7 مورد مربوط به هرگونه حمل کالا و 4 مورد مختص ترانسپورت‌های دریایی، زمینی و راه‌آبهای داخلی می‌باشند.
هفت اینکوترمز فارق از طریقه حمل (any modes of transport)
EXW – Ex Works (insert place of delivery)
در شرایط EXW، تمامی مسئولیت‌ها از درب کارخانه فروشنده (محل تحویل مورد نظر فروشنده) با خریدار است که این شامل بارگیری، کل مسیر حمل، ترخیص گمرکی صادراتی و تمامی ریسک‌های احتمالی می‌شود.
FCA – Free Carrier (insert named place of delivery)
در شرایط FCA، فروشنده مسئول تهیه اسناد صادراتی و تحویل کالا به حامل است. قابل توجه است که معرفی حامل و یا فورواردر همچنان به عهده خریدار می‌باشد. و از زمان تحویل کالا به حامل تمامی هزینه‌ها (حمل، گمرک واردات و…) به عهده خریدار می‌باشد.
CPT – Carriage Paid to (insert place of destination)
در شرایط CPT، فروشنده مسئول تهیه اسناد صادراتی، انتخاب شرکت حمل و پرداخت هزینه ترانسپورت تا محل مشخص شده (توسط خریدار) است ولی کلیه ریسک‌ها از زمان تحویل کالا به شرکت حمل به عهده خریدار می‌باشد و هیچ گونه مسئولیتی در خصوص سالم رسیدن محموله و یا حتی نرسیدن آن به مقصد بر عهده فروشنده نخواهد بود، قابل توجه است هزینه بیمه به عهده خریدار است.
CIP – Carriage and Insurance Paid To (insert place of destination)
در شرایط CIP، فروشنده مسئول تهیه اسناد صادراتی، انتخاب شرکت حمل و پرداخت هزینه ترانسپورت تا محل مشخص شده (توسط خریدار) است و فروشنده همچنین می‌بایست قرارداد پوشش بیمه‌ای مربوط به ریسک از بین رفتن یا ورود خسارت به کالا (که بر عهده خریدار) است از نقطه تحویل کالا حداقل تا نقطه مقصد کالا را منعقد نماید. البته این در مواقعی که بر طبق قوانین کشور مقصد بیمه می‌بایست از طریق بیمه گران داخلی آن کشور تهیه شود، منجر به بروز مشکلاتی می‌گردد. در چنین شرایطی طرفین می‌بایست تحت قاعده CPT قرارداد خریدوفروش خود را تنظیم نمایند. خریدار لازم است بداند که در قاعده CIP اینکوترمز ۲۰۲۰، فروشنده ملزم به تهیه پوشش بیمه‌ای جامعی نظیر کلاس A یا شرایط مشابه آن می‌باشد و نمی‌بایست برای پوشش بیمه‌ای محدود تری نظیر کلاس C اقدام کند.
DAP – Delivered at Place (insert named place of destination)
در شرایط DAP، فروشنده مسئول تحویل کالا به محل تعیین‌شده در کشور مقصد است و تمامی هزینه‌ها و ریسک‌های حمل و نقل تا آن نقطه را به عهده دارد، در‌حالی‌که خریدار پس از تحویل، مسئولیت‌های مربوط به تخلیه، امور گمرکی واردات و حمل و نقل داخلی را بر عهده می‌گیرد.
DPU – Delivered at Place Unloaded (insert of place of destination)
در شرایط DPU، فروشنده وظیفه دارد کالا را به مکان مشخص‌شده‌ای در کشور خریدار تحویل داده و تخلیه کند. در DPU فروشنده مسئولیت کامل حمل کالا تا مقصد نهایی و تخلیه آن را بر عهده دارد، که شامل تمام هزینه‌ها و خطرهای مربوط به حمل و نقل و تخلیه می‌شود. که این امر می‌تواند به‌خصوص در معاملات بزرگ و پیچیده مزیت بزرگی باشد. قابل توجه است ترخیص گمرک واردات و هزینه‌های آن برعهده خریدار است.
DDP – Delivered Duty Paid (Insert place of destination)
در شرایط DDP، فروشنده وظیفه دارد کالا را به مکان مشخص شده‌ای در کشور خریدار تحویل داده و مسئولیت کامل حمل کالا تا مقصد نهایی که شامل تمام هزینه‌ها و خطرهای مربوط به حمل و نقل، اسناد و هزینه های گمرک صادرات در کشور مبدا و همچنین در امور واردات در کشور مقصد را انجام دهد. قابل توجه است که تخلیه کالا در مقصد به عهده خریدار می‌باشد.
نکته: بسیاری از کشورها به فروشنده‌ای که مقیم آن کشور نیست اجازه نمی‌دهند به عنوان «واردکننده رسمی» (Importer of Record) عمل کند، و در نتیجه، مالیات بر ارزش افزوده واردات که قابل استرداد نیست، بی‌سروصدا به بخشی از هزینه‌ها تبدیل می‌شود.
چهار اینکوترمز مختص حمل و نقل دریایی، زمینی و آبراه‌های داخلی:
FAS – Free Alongside Ship (insert name of port of loading)
این روش فقط برای حمل دریایی و یا آبراه‌های داخلی استفاده می‌شود، بر اساس توافق طرفین فروشنده محموله مورد نظر را تا کنار کشتی(Alongside Ship) مثلا در اسکله و یا روی دوبه آورده و بدون بارگیری به خریدار تحویل می‌دهد. از لحظه تحویل کالا تمامی هزینه‌ها (کشتی ، بیمه ، عوارض و…) و خطرهای ناشی از حمل محموله به عهده خریدار می‌باشد.
FOB – Free on Board (insert named port of loading)
در شرایط FOB همچون FAS برای ترانزیت‌های دریایی و آبراه‌های داخلی استفاده می‌شود. تحت این شرایط فروشنده وظیفه دارد محموله را تا بندر مورد توافق ارسال کند، امور گمرک صادراتی را انجام داده و بر کشتی بارگیری کند بعد از بارگیری تمامی هزینه‌ها (کشتی ، بیمه ، عوارض واردات و…) و مسئولیت‌ها به عهده خریدار خواهد بود.
CFR – Cost and Freight (insert named port of destination)
این قاعده منحصراًدر حمل و نقل با کشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد، فروشنده نه‌تنها مسئول تحویل کالا به بندر (بندر تعیین‌شده خریدار) است، بلکه باید هزینه حمل‌ونقل کالا (هزینه حمل کانتینر) تا بندر مقصد را نیز متقبل شود. در CFR فروشنده باید به‌منظور حمل کالا قراردادی را امضا کند و تا زمانی که کالا به بندر مقصد مشخص شده نرسیده است، کلیه هزینه‌های حمل را بپردازد. در این مورد هزینه اجاره و رزرو کشتی، تشریفات گمرکی و کلیه ریسک‌ها (تا بعد از بارگیری بر کشتی) بر عهده فروشنده است. قابل توجه تهیه بیمه بار و انجام تشریفات گمرکی واردات بر عهده خریدار می‌باشد.
CIF – Cost Insurance and Freight (insert named port of destination)
در ترم CIF به‌معنای «هزینه، بیمه و کرایه حمل» است، فروشنده مسئول تمام هزینه‌ها و ریسک‌ها تا زمان بارگیری کالا بر روی کشتی است. از آن لحظه به بعد، خطرات احتمالی متوجه خریدار می‌شود. فروشنده هزینه حمل دریایی کالا را تا بندر مقصد پرداخت می‌کند و مدارک مربوط به حمل (اسناد گمرکی صادرات) را به خریدار تحویل می‌دهد. در این مورد فروشنده موظف است بیمه‌نامه‌ای معتبر و قابل استناد به نفع خریدار تهیه کند که ارزش آن حداقل معادل مبلغ مندرج در قرارداد به‌علاوه ۱۰ درصد باشد و به همان ارزی صادر شود که در قرارداد ذکر شده است.
آیا می‌توان از اینکوترمزهای 2010 همچنان استفاده کرد؟
بله، تمامی قراردادهایی که از هریک از قواعد اینکوترمز (Incoterms) استفاده می‌کنند، مشروط بر اینکه مورد توافق همه طرفین معامله باشند و در اسناد مربوط به صادرات به‌درستی قید شوند، معتبر هستند. اگرچه اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) استفاده از نسخه «اینکوترمز ۲۰۲۰» (Incoterms® 2020) را از تاریخ اول ژانویه ۲۰۲۰ توصیه می‌کند، اما طرفین قرارداد فروش می‌توانند بر سر استفاده از هر نسخه دیگری از اینکوترمز توافق کنند. آنها باید نسخه منتخب اینکوترمز (برای مثال: Incoterms® 2010، Incoterms® 2020 یا هر نسخه قدیمی‌تر) را به‌وضوح مشخص نمایند.
اینکوترمز (Incoterms) مسئولیت‌های طرفین یک معامله فروش را شفاف می‌سازد.
برای مثال، در هر یک از قواعد اینکوترمز (Incoterms)، بندی در خصوص مسئولیت فروشنده برای تحویل کالا و ارائه سیاهه تجاری (فاکتور) مطابق با قرارداد فروش گنجانده شده است. به همین ترتیب، بند متناظری نیز وجود دارد که مقرر می‌دارد خریدار باید بهای کالا را طبق مفاد قرارداد فروش پرداخت نماید.
هر یک از قواعد اینکوترمز (Incoterms) شامل مقرراتی است که تعیین می‌کند کدام‌یک از طرفین مسئولیت اخذ مجوز صادرات یا سایر مجوزهای رسمی مورد نیاز برای صادرات، و همچنین انجام تشریفات گمرکی لازم برای پیشبرد صادرات را بر عهده دارد. به همین ترتیب، هر قاعده شامل مقرراتی متناظر است که مشخص می‌کند کدام‌یک از طرفین مسئولیت اخذ مجوز واردات یا سایر مجوزهای رسمی مورد نیاز برای واردات، و انجام تشریفات گمرکی لازم برای واردات کالا را بر عهده دارد. این مقررات همچنین تعیین می‌کنند که کدام‌یک از طرفین باید هزینه‌های مربوط به انجام این امور را تقبل کند.
به همین ترتیب، هر قاعده اینکوترمز مشخص می‌کند که کدام طرف معامله، در صورت وجود، موظف به عقد قرارداد حمل کالا است. نکته دیگری که در هر قاعده اینکوترمز به آن پرداخته می‌شود این است که کدام طرف، در صورت وجود، موظف به ارائه پوشش بیمه بار است. این اظهارات همچنین مشخص می‌کند که کدام طرف هزینه انجام این وظایف را بر عهده دارد. هر قاعده همچنین شامل اظهاراتی است، از جمله اینکه کدام طرف مسئول بسته‌بندی کالا برای حمل و نقل به خارج از کشور و تحمل هزینه‌های هرگونه بازرسی قبل از حمل و نقل است.
نمونه آخر، تحویل محموله است. هر یک از قواعد اینکوترمز (Incoterms) تعهدات فروشنده را در خصوص تحویل محموله تعیین کرده و مشخص می‌سازد که تحویل در چه زمانی صورت می‌گیرد. همچنین، هر قاعده با استناد به مفاد مربوط به تحویل، تعیین می‌کند که ریسک فقدان یا آسیب‌دیدگی کالاهای صادراتی، چه زمانی از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود.
اینکوترمز چه مواردی را پوشش نمی‌دهد
همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، قواعد اینکوترمز عموماً در قرارداد فروش گنجانده می‌شوند؛ با این حال، این قواعد:
- به تمامی شرایط فروش نمی‌پردازد؛
- نه کالاهای مورد فروش را مشخص می‌کند و نه قیمت قرارداد را ذکر می‌نماید؛
- به روش یا زمان‌بندی پرداخت مورد توافق میان فروشنده و خریدار اشاره نمی‌کند؛
- زمان انتقال حق مالکیت کالا از فروشنده به خریدار را ذکر نمی‌کند؛
- مشخص نمی‌کند که فروشنده باید چه اسنادی را برای تسهیل فرآیند ترخیص کالا از گمرک در کشور خریدار به خریدار ارائه دهد؛ و
- به مسئولیت ناشی از عدم تحویل کالا مطابق با قرارداد فروش، تأخیر در تحویل، و یا سازوکارهای حل‌وفصل اختلافات نمی‌پردازد.
سلب مسئولیت:
این اطلاعات به عنوان منبعی برای آشنایی صادرکنندگان با اصطلاحات اینکوترمز (Incoterms®) ارائه شده است. این صفحه به منزله مشاوره حقوقی نیست و اطلاعات ارائه‌شده، تعریف رسمی، حقوقی یا کامل هر یک از اصطلاحات اینکوترمز محسوب نمی‌شود. توصیه می‌شود هنگام انجام یک معامله صادراتی خاص، بررسی‌های لازم و دقیق را شخصاً انجام دهید و در صورت لزوم با مشاور حقوقی مشورت کنید. همچنین، بهره‌گیری از خدمات شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی (Freight Forwarders) دارای مجوز نیز می‌تواند مفید باشد.
